Làm giàu từ cây “đếm lá, tính tiền”: Nghề trồng trầu không ở Nghệ An vào mùa cao điểm cuối năm

Trong những ngày giáp Tết Nguyên đán, khi nhu cầu thờ cúng, lễ chùa và sinh hoạt tâm linh của người dân tăng cao, nhiều vùng quê ở Nghệ An lại bước vào mùa thu hoạch trầu không nhộn nhịp nhất trong năm. Với đặc thù “đếm lá là ra tiền”, cây trầu không không chỉ gắn bó với đời sống văn hóa truyền thống mà còn trở thành sinh kế ổn định, giúp nhiều hộ dân làm giàu ngay trên chính mảnh đất quê hương.

Bạn đọc có thể tham khảo thêm nội dung tiếp theo để có cái nhìn đầy đủ và cụ thể hơn: trung tâm nuôi cấy mô tphcm

Loài cây gắn bó lâu đời với làng quê Nghi Ân

Cây trầu không được trồng tại vùng đất Nghi Ân, nay thuộc phường Vinh Phú (Nghệ An), từ nhiều năm trước. Không ai nhớ chính xác trầu không xuất hiện ở đây từ bao giờ, chỉ biết rằng trong ký ức của nhiều thế hệ, hầu như nhà nào cũng có vài gốc trầu để phục vụ nhu cầu ăn trầu và thờ cúng vào các dịp lễ, Tết.

Ban đầu, trầu không chỉ được trồng với quy mô nhỏ, chủ yếu phục vụ sinh hoạt gia đình. Tuy nhiên, khi nhu cầu thị trường tăng lên và giá trị kinh tế của lá trầu được khẳng định, loại cây này dần trở thành cây trồng chủ lực của nhiều hộ dân. Từ vài gốc trong vườn nhà, trầu không được mở rộng thành những vườn trồng quy mô lớn, mang lại nguồn thu nhập đáng kể.

Thời kỳ hưng thịnh của lá trầu không Nghệ An

Giai đoạn được xem là “vàng son” của trầu không Nghệ An rơi vào khoảng những năm 2015–2016, khi việc xuất khẩu sang thị trường Đài Loan diễn ra thuận lợi. Nhờ đặc điểm lá dày, bản to, mặt nhẵn bóng, xanh đều và không tì vết, trầu không Nghệ An được thương lái thu mua với giá cao để xuất khẩu.

Ở thời điểm cao nhất, giá lá trầu có thể đạt tới 180.000 đồng/kg, mang lại nguồn thu lớn cho người trồng. Nhiều hộ gia đình nhờ trầu không mà cải thiện rõ rệt đời sống, đầu tư thêm cơ sở vật chất, nhà cửa khang trang hơn. Tuy nhiên, khi dịch Covid-19 bùng phát, thị trường xuất khẩu bị gián đoạn, trầu không không còn “xuất ngoại” được mà quay về phục vụ chủ yếu cho thị trường trong nước.

Dù vậy, nhờ tính chất đặc thù và nhu cầu ổn định trong đời sống tâm linh, trầu không vẫn giữ được giá trị kinh tế nhất định, trở thành nguồn thu bền vững cho người trồng.

Cây trồng “dễ mà khó” trong chăm sóc

Theo chia sẻ của nhiều nông dân, trầu không là loại cây “dễ mà khó”. Dễ ở chỗ cây sinh trưởng khỏe, cho lá quanh năm và có thể thu hoạch liên tục trong nhiều năm nếu được chăm sóc đúng cách. Nhưng khó ở chỗ trầu không rất “khó tính”, đòi hỏi sự tỉ mỉ và kinh nghiệm lâu năm.

Gia đình bà Nguyễn Thị Hoa (58 tuổi, trú xóm Nghi Ân) là một trong những hộ trồng trầu lâu năm trong vùng. Vườn trầu của bà rộng khoảng 15.000m2 với hàng trăm gốc trầu được trồng từ những năm 1990. Theo bà Hoa, trầu không là cây lâu năm, chỉ cần trồng một lần nhưng có thể khai thác trong thời gian dài, tuy nhiên phải chăm sóc rất cẩn thận.

Cây trầu không không chịu được hạn, rét sâu, ngập úng và đặc biệt dễ nhiễm nấm bệnh. Chỉ cần một cây bị nấm, nếu không xử lý kịp thời thì nguy cơ lây lan sang cả vườn là rất lớn. Vì vậy, người trồng trầu luôn chú trọng khâu phòng bệnh hơn chữa bệnh. Nhiều hộ còn có nguyên tắc riêng, hạn chế người lạ ra vào vườn để tránh mang mầm bệnh từ bên ngoài vào.

Không giống nhiều loại cây trồng khác, trầu không khi đã nhiễm nấm thường không thể cứu chữa, buộc phải nhổ bỏ để bảo vệ các cây còn lại. Do đó, khoảng cách trồng giữa các hàng trầu thường được tính toán kỹ lưỡng nhằm đảm bảo thông thoáng, vừa giúp cây phát triển tốt, vừa hạn chế lây lan dịch bệnh.

Nhiệt độ lý tưởng để cây trầu không sinh trưởng là từ 20 đến 30 độ C. Hiện nay, nhiều hộ đã đầu tư làm nhà lưới, che chắn cẩn thận hoặc phủ lá khô, rơm rạ dưới gốc để giữ ẩm, điều hòa nhiệt độ và chống xói mòn. Một số kinh nghiệm trồng trầu cũng được trao đổi, kiểm chứng thông qua các mô hình thử nghiệm, tham khảo từ trung tâm thí nghiệm giống cây nhằm cải thiện chất lượng lá và khả năng chống chịu của cây.

“Đếm lá, tính tiền”: Giá trị nằm ở từng chiếc lá

Điểm đặc biệt của trầu không là hầu như không có lá nào bị bỏ đi. Mỗi chiếc lá đều mang giá trị kinh tế nhất định. Những lá trầu đẹp, to, đều, xanh óng và thơm được xem là “hàng tuyển”, chuyên dùng cho thờ cúng, lễ chùa. Giá bán dao động từ 1.500 đến 2.000 đồng mỗi lá, vào những dịp cao điểm như rằm, mùng một hay Tết Nguyên đán, giá còn có thể cao hơn.

Những lá trầu nhỏ, xấu hơn được bán cho các cơ sở chiết xuất tinh dầu, làm dược liệu hoặc bán cho người cao tuổi có thói quen ăn trầu. Nhờ vậy, người trồng trầu gần như không lãng phí sản phẩm, thu nhập được tối ưu hóa.

Theo bà Hoa, trầu không được thu hoạch đều đặn mỗi tháng hai lần, thường vào ngày rằm và cuối tháng âm lịch. Riêng các tháng cao điểm như tháng 6, 7, 10 âm lịch và đặc biệt là dịp Tết, lượng tiêu thụ tăng mạnh, người trồng gần như làm việc liên tục từ sáng sớm đến tối.

Sinh kế bền vững trên mảnh đất quê hương

Năm nay, dù chịu ảnh hưởng của mưa bão khiến nhiều vườn trầu bị hư hại, song nhờ kinh nghiệm lâu năm và điều kiện thời tiết cuối năm thuận lợi, nhiều hộ dân đã kịp thời phục hồi vườn trầu. Những ngày cận rằm, giáp Tết, các vườn trầu ở Vinh Phú luôn nhộn nhịp cảnh thu hái, phân loại, bó lá để kịp giao cho thương lái.

Có những hộ xuất bán cả nghìn lá trầu mỗi ngày, thu về từ 2 đến 3 triệu đồng. Đây là con số đáng kể đối với một loại cây trồng không đòi hỏi chi phí đầu tư quá lớn.

Theo bà Nguyễn Thị Hương Lê, Chủ tịch Hội Nông dân phường Vinh Phú, dù chịu tác động của thời tiết khắc nghiệt, trầu không vẫn là cây trồng mang lại thu nhập ổn định cho người dân địa phương. Những hộ biết đầu tư nhà lưới, hệ thống tưới tiêu hợp lý và có kinh nghiệm phòng trừ sâu bệnh thì vườn trầu phát triển rất tốt.

So với nhiều loại hoa màu khác, trầu không có lợi thế về đầu ra ổn định, giá trị kinh tế cao và khả năng khai thác lâu dài. Nhờ đó, cây trầu không không chỉ giúp người dân cải thiện thu nhập mà còn góp phần duy trì một nghề truyền thống, tạo sinh kế bền vững gắn với văn hóa làng quê Nghệ An.

Trong bối cảnh nhu cầu giống cây trồng ngày càng tăng cao, việc tìm kiếm một đơn vị uy tín chuyên cung cấp cây giống chất lượng, nguồn gốc rõ ràng và ứng dụng công nghệ cao đang trở thành mối quan tâm hàng đầu của người làm nông nghiệp trên khắp Việt Nam. Vì vậy, ViGen.vn – Trung tâm cây giống ViGen là đơn vị chuyên cung cấp giống cây trồng, giống cây và cây giống Việt Nam ứng dụng công nghệ cao, đặc biệt là cây giống cấy mô, với nguồn cung ổn định từ trại cây giống, trại giống cây trồng đạt chuẩn, phân phối cây giống giá sỉ và bán cây giống qua hệ thống đại lý toàn quốc, giúp khách hàng dễ dàng tìm được địa chỉ mua cây giống uy tín khi cần mua cây giống ở đâu, từ nhà sản xuất cây giống đến nguồn cung cây giống chất lượng cao.